1 tháng 10, 2015

Ý nghĩa của chiếc mặt nạ trong bức ảnh Trung thu tại Hà Nội


Bức ảnh trên được nhiếp ảnh gia Cao Anh Tuấn sinh năm 1980, hiện là giám đốc miền Bắc Trung tâm tín dụng cá nhân, ngân hàng VPbank, chụp tại một con phố bán đồ chơi ở Hà Nội nhân dịp Trung thu vừa rồi. Cao Anh Tuấn là một cái tên khá quen thuộc đối với những người đam mê nhiếp ảnh nghệ thuật, tên tuổi của cậu đã gắn liền với những bức ảnh đẹp và giàu cảm xúc về con người và mảnh đất Hà Nội.

Rất nhiều người xem bức ảnh này đều cảm nhận đây là bức ảnh đẹp mang hơi thở cuộc sống, có sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, cũng có người nhận xét khi xem bức ảnh thấy rờn rợn vì hình ảnh cho thấy sự bon chen, xô bồ, cuộc sống hai mặt, giả tạo...

Nhưng ít ai biết và nhận ra chiếc mặt nạ này là khuôn mặt phác thảo của ai và có ý nghĩa như thế nào.

Chiếc mặt nạ trong tấm hình là phác thảo gương mặt của Guy Fawker, một kẻ khủng bố theo Công Giáo La Mã từ Thế kỷ 17, bị hành hình. Gần đây, Guy Fawkes lại trở thành khuôn mặt đại diện cho biểu tình trong thời kỳ hậu hiện đại. Mặt nạ Guy Fawkes còn được coi là Biểu tượng của tư tưởng vô chính phủ.

Hình vẽ trên mặt nạ Guy Fawkes là khuôn mặt trắng bệch với nụ cười mỉm đầy bí ẩn của một người đàn ông trung niên nước Anh. Nếu nhìn kỹ chiếc mặt nạ sẽ có cảm giác khuôn mặt này thực ra không cười, mà chỉ chất chứa toàn nỗi buồn.

Guy Fawkes (13/4/1570 - 31/1/1606), còn được gọi là Guido Fawkes, là một thành viên của một nhóm tín đồ công giáo của Anh thực hiện vụ âm mưu thuốc súng nhằm mưu sát Vua James I của Anh, gia đình của ông, cũng như tầng lớp quý tộc theo đạo tin lành.

Dù Robert Catesby đã người xây dựng ý tưởng cho âm mưu này, nhưng Fawkes được giao trọng trách thực hiện kế hoạch nhờ những kinh nghiệm về quân sự và thuốc nổ. Kế hoạch bị chặn đứng khi chưa kịp hoàn thành, Fawkes bị bắt khi đang bảo vệ thuốc súng. Ông bị nghi ngờ khi mặc áo khoác, đi giày và đeo đinh thúc ngựa như thể có ý định bỏ đi gấp.

Năm 1606, Fawkes bị kết tội phản quốc, chịu hình phạt ở mức cao nhất là treo cổ, móc lấy nội tạng và cho xe kéo lê khắp phố phường. Thi thể của ông được đưa đến bốn vùng của nước Anh để mọi người tận mắt chứng kiến. Nhà vua hy vọng Fawkes trước khi chết có thể nói ra những câu tỏ ra khuất phục, nhưng đáp lại, ông vẫn giữ gương mặt có nét biểu cảm cười mà như không cười đầy vẻ bí ẩn.

Fawkes đã để lại một dấu ấn lâu dài trong lịch sử và văn hóa đại chúng. Ông đã được nhắc đến trong phim ảnh, văn học và âm nhạc qua các tác phẩm của Charles Dickens hay John Lennon. Tên ông cũng được đặt tên cho một vài địa danh như Isla Guy Fawkes trên Quần đảo Galápagos hay Sông Guy Fawkes tại Australia.

Trong thập niên 80 của thế kỷ trước, hai tác giả tiểu thuyết truyện tranh Alan Moore và David Lloyd đã cho ra đời tác phẩm truyện tranh, “V for Vendetta” (V báo thù), trong đó nhân vật chính là một người theo chủ nghĩa vô chính phủ mặc áo choàng, đeo mặt nạ gương mặt nhoẻn cười của Guy Fawkes trong khi chiến đấu chống lại một nhà nước độc tài chuyên chế phát-xít. Các tác giả muốn tôn vinh Guy Fawkes bằng cách biến ông ta thành một hình tượng phản anh hùng trong thời kỳ hiện đại. Có lẽ khi viết bộ truyện tranh này, Alan Moore và David Lloyd không thể ngờ tạo hình mặt nạ Guy Fawkes trong bộ truyện tranh của mình sẽ gây ấn tượng và có sức sống mạnh mẽ đến thế nào. Nó xuất hiện dày đặc trong rất nhiều cuộc biểu tình và dần trở thành một biểu tượng của sự phản kháng trên toàn thế giới.

Cho đến năm 2005, cuốn truyện tranh gốc được chuyển thể thành phim, với vai nữ chính là Natalia Portman và nam chính là Hugo Weaving (luôn ở sau lớp mặt nạ). Phim thuộc thể loại kén khán giả vì có nhiều yếu tố chính trị, tôn giáo nhưng rất hấp dẫn người xem. Điều đó được thể hiện ở doanh thu và điểm đánh giá rất cao trên IMDB: 8,2/10 và phim đứng thứ 185 trong top 250 phim hay nhất mọi thời đại. Và mặc dù bộ phim khác với tác phẩm gốc theo một số cách, chiếc mặt nạ của nhân vật “V” vẫn là một chuyển thể trung thành với hình ảnh cách điệu từ trong cuốn truyện. Những chiếc mặt nạ để kỷ niệm ngày bộ phim ra mắt đã được phân phát cho người hâm mộ và được đem bán trên mạng.

Hai năm sau, vào Tháng Một năm 2008, Anonymous đã triển khai “Chiến dịch Chanology” – một đợt tấn công có tổ chức nhằm vào trang web của Giáo hội Khoa Luận giáo (Scientology) mà họ cho là đã có hành động kiểm duyệt thông tin. Sau đó mặt nạ Guy Fawkes cũng đã là biểu tượng của nhóm hacker khét tiếng Anonymous. Với những người chọn cách đeo mặt nạ, quyết định là rất đơn giản: lấy cảm hứng từ cảnh cuối cùng trong bộ phim khi đám đông người đeo mặt nạ Guy Fawkes tập trung ở phía ngoài và chứng kiến Tòa nhà Quốc hội bị nổ tung, chiếc mặt nạ “V for Vendetta” chính là thứ vật che mặt mà Anonymous dùng đến. Và từ đó cho đến nay, ngày 5/11 hàng năm (là ngày kỷ niệm sự kiện Guy Fawkes ám sát bất thành vua King James I vào năm 1605 và bị bắt giữ trong khi thực hiện vụ ám sát) được xem là “ngày truyền thống” của nhóm hacker Anonymous, là ngày “Guy Fawkes day”.

Kể từ đó, chiếc mặt nạ đã được sử dụng bởi phong trào Occupy (Chiếm lĩnh). Và Julian Assange - người sáng lập WikiLeaks - cũng đã đeo một chiếc mặt nạ Guy Fawkes. Chiếc mặt nạ này cũng đã trở thành một điểm thường thấy trong nhiều cuộc biểu tình. Ông Lloyd đã gọi chiếc mặt nạ là “một biểu trưng thuận tiện để dùng chống lại bạo quyền…”

Khi chia sẻ thông tin này, Cao Anh Tuấn cũng bất ngờ vì ý nghĩa thực sự đằng sau chiếc nạ mà cậu chụp được trên đường phố Hà Nội. Cậu cho rằng thông tin này rất bổ ích và làm cho bức ảnh thêm ý nghĩa. :)




2 nhận xét:

  1. Bài viết rất hữu ích chị ạ. Cuối tuần vui chị nhé :)

    Trả lờiXóa